1 juli 21 Uitbestedingsbeleid VDAB toont grote tekortkomingen

Het Rekenhof publiceerde vandaag een kritisch rapport over het uitbestedingsbeleid van de Vlaamse arbeidsbemiddelingsdienst (VDAB). De doorlichting kwam er op vraag van de Vlaamse Volksvertegenwoordigers Robrecht Bothuyne (CD&V), Axel Ronse (N-VA) en Tom Ongena (Open Vld). “De resultaten van het onderzoek liegen er niet om: de uitbesteding van taken toont grote tekortkomingen. Het resultaat is dat werkzoekenden niet altijd worden toegeleid naar de meest aangepaste activiteit,” vat Ongena de conclusies samen. Hij roept de VDAB op om de meer dan 20 aanbevelingen van het Rekenhof snel om te zetten in acties. “De VDAB zal in de toekomst nog meer moeten samenwerken met andere partners om een antwoord te kunnen bieden op de grote krapte op onze arbeidsmarkt. Een duidelijk uitbestedingsbeleid, met een goede opvolging en evaluatie zijn daarvoor cruciaal. Zo niet laten we zowel werkzoekenden als onze bedrijven in de steek.” Op 15 juli houdt de commissie Werk en Economie een hoorzitting in het Vlaams Parlement over dit rapport met het Rekenhof en de VDAB.


De VDAB is de centrale arbeidsmarktregisseur en werkt sinds 2004 voor haar dienstverlening samen met externe partners, zowel private profit- en non-profitpartners. De Vlaamse regering wil die regisseursrol versterken en externe partners nog meer betrekken bij de uitvoering ervan. “Op die manier willen we niet alleen een groter aantal werkzoekenden begeleiden, maar de VDAB de mogelijkheid geven om expertise in te huren voor de begeleiding van groepen werkzoekenden waarvoor zij zelf niet over de nodige expertise en specialisatie beschikken.”


Zo’n 33% van het totale werkingsbudget van de VDAB (820 miljoen euro) wordt besteed in het kader van die samenwerking met externe partners, ofwel via subsidiëring ofwel via ‘tendering’ aan private partners. “Het gaat om veel geld. Daarom moeten we er nauwlettend op toekijken dat deze publieke middelen efficiënt worden besteed, en dit zowel door de VDAB zelf in zijn eigen dienstverlening als door de private profit- én non-profitpartners,” zegt Ongena. Samen met Robrecht Bothuyne (CD&V) en Axel Ronse (N-VA) diende hij daarom begijn 2020 een motie in om een doorlichting te vragen van het uitbestedingsbeleid van de VDAB door het Rekenhof.


Rekenhof zeer kritisch

De resultaten van dat onderzoek zijn vandaag bekend gemaakt. “En die liegen er niet om,” zegt Tom Ongena. “Het Rekenhof is zeer kritisch.” De VDAB beschikt niet over een globaal, duidelijk, transparant en actueel uitbestedingsbeleid. De wijze waarop de samenwerkingen vorm kregen, was zelfs meermaals juridisch betwistbaar. De VDAB neemt beslissingen om een dienstverlening uit te besteden volgens het Rekenhof zonder goed te weten of dat succesvol kan zijn bij klanten, en zonder inzicht in de (kosten)effectiviteit. De organisatie van en de controle op de dienstverlening via partners vertoont ook belangrijke tekortkomingen. “Het Rekenhof besluit dat het risico reëel is dat een werkzoekende niet wordt toegeleid naar de meest aangepaste activiteit of niet voldoet aan de vereisten van de activiteit.”


Het Rekenhof formuleert 20 aanbevelingen. Zo moet de VDAB o.m. een onderbouwd en transparant uitbestedingsbeleid uitwerken dat steunt op een duidelijke afbakening van de taken die hij zelf zal uitvoeren en die waarvoor hij een beroep kan of zal doen op derden. Het personeelsplan van de VDAB moet steunen op die beleidskeuzen en niet omgekeerd, zoals dat vandaag te vaak het geval is. En om de kwaliteit te bewaken is er dringend nood aan registratie- en opvolgingssystemen. “Het Rekenhof heeft ook duidelijke aanbevelingen om de uitstroom naar werk van 55-plussers, kortgeschoolden, personen met een arbeidshandicap en personen met een migratieachtergrond te verhogen,” zegt Ongena. Zo moet de VDAB volgens het Rekenhof de transmissie en vrijstellingen meer inzetten als instrumenten in het traject naar werk.


Dringende ingreep nodig

Ongena rekent erop dat deze aanbevelingen nu snel worden omgezet in acties. “Ondanks de grote krapte op onze arbeidsmarkt kent Vlaanderen nog steeds 170.000 werkzoekenden. Meer dan de helft daarvan is al langer dan één jaar werkzoekend. Om die mismatch op te lossen hebben we een performante VDAB nodig, die samen met andere partners zorgt voor een sterke en doeltreffende begeleiding van werkzoekenden. Zeker voor zij die het moeilijk hebben, zoals oudere werkzoekenden en kortgeschoolden. Deze audit toont aan dat er nog een lange weg af te leggen is. Het is alvast een goede zaak dat de minister de VDAB meteen opdracht heeft gegeven een actieplan uit te werken dat uitvoering geeft aan alle aanbevelingen van het Rekenhof.”

Het rapport zal uitvoerig besproken worden tijdens een hoorzitting in de commissie Werk en Economie van het Vlaams Parlement van 15 juli. Daarbij zullen zowel het Rekenhof als de VDAB gehoord worden. “We zullen het nieuwe actieplan van nabij opvolgen,” zegt Ongena.